01.కర్ణాటక సంగీతము (సంగీత సాధన) రాగాలు

🎼 రాగాలు – రకాలు & చక్రాలు 🎼

📚 విషయ సూచిక:

1. రాగాలు - రకాలు
2. జనక రాగాలు
3. 12 చక్రాలు
4. జన్య రాగాలు
5. రాగాల సంఖ్య
6. మూలాలు

🎶 రాగాలు - రకాలు:
ఆరోహణ, అవరోహణలను బట్టి రాగాలను రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు.

🎼 జనక రాగాలు (మేళకర్త రాగాలు):
మొత్తం 72 రాగాలు ఉంటాయి.

లక్షణాలు:

• ఆరోహణ, అవరోహణలో సప్త స్వరాలు తప్పనిసరి
• స్వరాలు క్రమపద్ధతిలో ఉండాలి
• ఆరోహణలో ఉన్న క్రమం అవరోహణలో కూడా ఉండాలి

విభజన:
36 → శుద్ధ మధ్యమ రాగాలు
36 → ప్రతి మధ్యమ రాగాలు

🔯 12 చక్రాలు:
ప్రతి చక్రంలో 6 రాగాలు ఉంటాయి.

• ఇందు చక్రం – కనకాంగి, రత్నాంగి...
• నేత్ర చక్రం – సేనాపతి, హనుమతోడి...
• అగ్ని చక్రం – గాయకప్రియం, మాయామాళవగౌళ...
• వేద చక్రం – నటభైరవి, కీరవాణి...
• బాణ చక్రం – చారుకేశి, శంకరాభరణం...
• ఋతు చక్రం – వాగధీశ్వరి...
• ఋషి చక్రం
• వసు చక్రం
• బ్రహ్మ చక్రం
• దిశ చక్రం
• రుద్ర చక్రం
• ఆదిత్య చక్రం

🎵 జన్య రాగాలు:
మేళకర్త రాగాల నుండి పుట్టినవి.

• ఉపాంగ రాగాలు – సావేరి, మలహరి
• భాషాంగ రాగాలు – భైరవి, ఆనందభైరవి
• వర్జ రాగాలు – మోహన, శ్రీరంజని
• వక్ర రాగాలు – శహన, సారంగ
• నిషాదాంత్య – నాదనామక్రియ
• పంచమాంత్య – నవరోజు
• దైవతాంత్య – కురంజి

📊 రాగాల సంఖ్య:
ఒక జనక రాగం నుంచి అనేక జన్య రాగాలు పుట్టవచ్చు.
72 మేళకర్తల నుండి వేల సంఖ్యలో రాగాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి.
అందుకే రాగాలు అనంతమైనవి.

📜 మూలాలు:
వేదాలు, ముఖ్యంగా సామవేదం, భారతీయ సంగీతానికి పునాది.