కర్ణాటక సంగీతం: 72 మేళకర్త రాగాలు – విభజన
కర్నాటక సంగీతంలో 72 మేళకర్త రాగాలు ఉన్నాయి. మొదటి 36 రాగాలు శుద్ధమధ్యమ రాగాలు (క్రమసంఖ్య 1 నుండి 36)గా, మిగతా 36 రాగాలు ప్రతిమధ్యమ రాగాలు (క్రమసంఖ్య 37 నుండి 72)గా విభజించబడ్డాయి. ఈ 72 రాగాలను 12 చక్రాలుగా విభజించి, ప్రతి చక్రానికి గుర్తుంచుకునేలా ప్రత్యేక నామం పెట్టారు.
12 చక్రాలు మరియు వాటి రాగాలు
- ఇందు చక్రం: కనకాంగి, రత్నాంగి, గానమూర్తి, వనస్పతి, మానవతి, తానరూపి
- నేత్ర చక్రం: సేనాపతి, హనుమతోడి, ధేనుక, నాటకప్రియ, కోకిలప్రియ, రూపవతి
- అగ్ని చక్రం: గాయకప్రియం, వకుళాభరణం, మాయామాళవగౌళ, చక్రవాకం, సూర్యకాంతం, హాటకాంబరి
- వేద చక్రం: ఝుంకారధ్వని, నటభైరవి, కీరవాణి, ఖరహరప్రియ, గౌరీమనోహరి, వరుణప్రియ
- బాణ చక్రం: మారరంజని, చారుకేశి, సరసాంగి, హరికాంభోజి, ధీరశంకరాభరణం, నాగానందిని
- ఋతు చక్రం: యాగప్రియ, రాగవర్ధిని, గాంగేయభూషిణి, వాగధీశ్వరి, శూలిని, చలనాట
- ఋషి చక్రం: సాలగం, జలార్ణవం, ఝాలవరాళి, నవనీతం, పావని, రఘుప్రియ
- వసు చక్రం: గవాంబోధి, భవప్రియ, శుభపంతువరాళి, షడ్వితమార్గిణి, సువర్ణాంగి, దివ్యమణి
- బ్రహ్మ చక్రం: ధనళాంబరి, నామనారాయణ, కామవర్ధిని, రామప్రియ, గమనశ్రమ, విశ్వంభరి
- దిశ చక్రం: శ్యామలాంగి, షణ్ముఖప్రియ, సింహేంద్రమధ్యమ, హేమవతి, ధర్మవతి, నీతిమతి
- రుద్ర చక్రం: కాంతామణి, రిషభప్రియ, లతాంగి, వాచస్పతి, మేచకళ్యాణి, చిత్రాంబరి
- ఆదిత్య చక్రం: సుచరిత్ర, జ్యోతిస్వరూపిణి, ధాతువర్ధిని, నాసికాభూషణి, కోసలము, రసికప్రియ
12 చక్రాల పేర్లు
- ఇందు చక్రం
- నేత్ర చక్రం
- అగ్ని చక్రం
- వేద చక్రం
- బాణ చక్రం
- ఋతు చక్రం
- వాసు చక్రం
- బ్రహ్మ చక్రం
- దిశా చక్రం
- రుద్ర చక్రం
- ఆదిత్య చక్రం
- ద్వాదశ చక్రం
ప్రతి చక్రంలో రాగాలు నిర్దిష్ట స్వరాల ఆధారంగా వర్గీకరించబడ్డాయి.
